- \n
- Jakie konsekwencje dla eksploatacji maszyn powoduje zmiana formy prawnej?<\/strong><\/li>\n\n\n\n
- Kiedy dochodzi do zmiany statusu u\u017cytkownika na producenta?<\/strong><\/li>\n\n\n\n
- Jakie wymogi musz\u0105 spe\u0142nia\u0107 dokumentacja i instrukcje?<\/strong><\/li>\n\n\n\n
- Jak zapewni\u0107 ochron\u0119 przed zagro\u017ceniami w systemach AI i automatyki?<\/strong><\/li>\n\n\n\n
- Od kiedy obowi\u0105zuje pe\u0142ne stosowanie rozporz\u0105dzenia 2023\/1230?<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Zmiana formy prawnej i jej konsekwencje dla eksploatacji<\/h2>\n\n\n\n
Zasadnicz\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105 mi\u0119dzy dotychczasowym a nowym re\u017cimem prawnym jest charakter samego aktu. Dyrektywa 2006\/42\/WE wymaga\u0142a transpozycji, czyli przeniesienia jej postanowie\u0144 do krajowych porz\u0105dk\u00f3w prawnych przez rz\u0105dy pa\u0144stw cz\u0142onkowskich. Prowadzi\u0142o to niekiedy do rozbie\u017cnych interpretacji tych samych wymaga\u0144 w r\u00f3\u017cnych krajach Unii Europejskiej. Rozporz\u0105dzenie 2023\/1230 jest natomiast aktem stosowanym bezpo\u015brednio i obowi\u0105zuje w ca\u0142o\u015bci we wszystkich pa\u0144stwach cz\u0142onkowskich UE bez konieczno\u015bci wdra\u017cania go ustawami krajowymi.<\/p>\n\n\n\n
Z perspektywy u\u017cytkownika oznacza to wi\u0119ksz\u0105 pewno\u015b\u0107 prawn\u0105. <\/strong>Wymagania dotycz\u0105ce konstrukcji, dokumentacji oraz procedur oceny zgodno\u015bci s\u0105 identyczne niezale\u017cnie od kraju, w kt\u00f3rym maszyna zosta\u0142a wyprodukowana lub jest u\u017cytkowana. Ujednolicenie to ma szczeg\u00f3lne znaczenie dla przedsi\u0119biorstw posiadaj\u0105cych zak\u0142ady produkcyjne w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach Europy, gdy\u017c pozwala na stosowanie tych samych standard\u00f3w bezpiecze\u0144stwa i procedur odbioru technicznego w ca\u0142ej strukturze organizacji.<\/p>\n\n\n\n
Istotna modyfikacja jako podstawa zmiany statusu na producenta<\/h2>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
Jednym z najwa\u017cniejszych poj\u0119\u0107 wprowadzonych przez rozporz\u0105dzenie 2023\/1230, kt\u00f3re bezpo\u015brednio dotyczy u\u017cytkownik\u00f3w modernizuj\u0105cych park maszynowy, jest \u201eistotna modyfikacja\u201d. Zgodnie z art. 3 pkt 16 rozporz\u0105dzenia, oznacza ona zmian\u0119 maszyny lub produktu powi\u0105zanego, dokonan\u0105 po ich wprowadzeniu do obrotu lub oddaniu do u\u017cytku, kt\u00f3ra nie by\u0142a przewidziana ani zaplanowana przez producenta. Zmiana ta musi wp\u0142ywa\u0107 na bezpiecze\u0144stwo<\/strong> poprzez stworzenie nowego zagro\u017cenia lub zwi\u0119kszenie istniej\u0105cego ryzyka, co w konsekwencji wymaga zastosowania dodatkowych os\u0142on, urz\u0105dze\u0144 ochronnych lub \u015brodk\u00f3w zapewniaj\u0105cych stateczno\u015b\u0107 konstrukcji.<\/p>\n\n\n\n
Wprowadzenie tej definicji rozstrzyga wieloletnie spory dotycz\u0105ce tego, kiedy modernizacja maszyny staje si\u0119 na tyle g\u0142\u0119boka, \u017ce wymaga ponownego wystawienia deklaracji zgodno\u015bci i naniesienia oznakowania CE. Rozporz\u0105dzenie w art. 18 wprost wskazuje, \u017ce osoba fizyczna lub prawna dokonuj\u0105ca istotnej modyfikacji maszyny jest uznawana za producenta. Wi\u0105\u017ce si\u0119 to z przej\u0119ciem pe\u0142nej odpowiedzialno\u015bci za zgodno\u015b\u0107 produktu z aktualnymi zasadniczymi wymaganiami ochrony zdrowia i bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n
Dla u\u017cytkownika maszyn oznacza to konieczno\u015b\u0107 przeprowadzenia szczeg\u00f3\u0142owej oceny ryzyka przed przyst\u0105pieniem do jakichkolwiek prac modernizacyjnych. <\/strong>Je\u017celi analiza wyka\u017ce, \u017ce planowane zmiany mieszcz\u0105 si\u0119 w definicji istotnej modyfikacji, u\u017cytkownik musi przeprowadzi\u0107 odpowiedni\u0105 procedur\u0119 oceny zgodno\u015bci okre\u015blon\u0105 w art. 25 rozporz\u0105dzenia. Nale\u017cy jednak zaznaczy\u0107, \u017ce zgodnie z motywem 26 rozporz\u0105dzenia, typowe czynno\u015bci naprawcze i konserwacyjne, kt\u00f3re nie wp\u0142ywaj\u0105 na spe\u0142nianie przez maszyn\u0119 zasadniczych wymaga\u0144, nie s\u0105 uwa\u017cane za istotne modyfikacje i nie nak\u0142adaj\u0105 na u\u017cytkownika obowi\u0105zk\u00f3w producenta.<\/p>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/www.seka.pl\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/shutterstock_22037701532-1.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\nFot. Shutterstock<\/p>\n\n\n\n
Maszyny wytwarzane na w\u0142asny u\u017cytek<\/h2>\n\n\n\n
Wielu u\u017cytkownik\u00f3w w swoich warsztatach technicznych buduje specjalistyczne maszyny, oprzyrz\u0105dowanie lub linie technologiczne przeznaczone wy\u0142\u0105cznie do u\u017cytku wewn\u0105trz w\u0142asnego zak\u0142adu. Rozporz\u0105dzenie 2023\/1230 podtrzymuje i doprecyzowuje zasad\u0119, \u017ce podmiot wytwarzaj\u0105cy produkt na w\u0142asny u\u017cytek jest uznawany za producenta.<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Zgodnie z art. 10 ust. 1 i 2, taki producent-u\u017cytkownik musi zapewni\u0107, \u017ce maszyna zostanie zaprojektowana i wytworzona zgodnie z zasadniczymi wymaganiami okre\u015blonymi w za\u0142\u0105czniku III. Przed oddaniem maszyny do u\u017cytkowania w swoim procesie produkcyjnym podmiot ten jest zobowi\u0105zany do sporz\u0105dzenia dokumentacji technicznej, o kt\u00f3rej mowa w za\u0142\u0105czniku IV (cz\u0119\u015b\u0107 A), przeprowadzenia procedury oceny zgodno\u015bci, sporz\u0105dzenia deklaracji zgodno\u015bci UE oraz umieszczenia oznakowania CE. Obowi\u0105zki te musz\u0105 zosta\u0107 dope\u0142nione jeszcze przed rozpocz\u0119ciem eksploatacji maszyny. Eksploatacja urz\u0105dzenia wytworzonego we w\u0142asnym zakresie bez spe\u0142nienia tych wymog\u00f3w formalnych jest w \u015bwietle nowych przepis\u00f3w naruszeniem, kt\u00f3re mo\u017ce skutkowa\u0107 sankcjami.<\/p>\n\n\n\n
Dokumentacja i instrukcje w erze cyfrowej<\/h2>\n\n\n\n
Rozporz\u0105dzenie 2023\/1230 wprowadza istotne u\u0142atwienie dla producent\u00f3w, a jednocze\u015bnie nak\u0142ada nowe warunki na u\u017cytkownik\u00f3w w zakresie zarz\u0105dzania dokumentacj\u0105.<\/strong> Zgodnie z art. 10 ust. 7, instrukcja obs\u0142ugi mo\u017ce by\u0107 obecnie udost\u0119pniana w postaci cyfrowej. Producent ma jednak obowi\u0105zek wskazania \u2013 na maszynie, opakowaniu lub w do\u0142\u0105czonym dokumencie \u2013 sposobu uzyskania dost\u0119pu do tej instrukcji.<\/p>\n\n\n\n
Z punktu widzenia u\u017cytkownika maszyny istotne s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce uprawnienia i obowi\u0105zki wynikaj\u0105ce z tego zapisu:<\/p>\n\n\n\n
\u2013 Instrukcja w formacie cyfrowym musi by\u0107 udost\u0119pniona w spos\u00f3b umo\u017cliwiaj\u0105cy jej wydrukowanie, pobranie i zapisanie na urz\u0105dzeniu elektronicznym. Pozwala to u\u017cytkownikowi na zapewnienie sta\u0142ego dost\u0119pu do informacji o bezpiecze\u0144stwie nawet w przypadku awarii zasilania lub braku \u0142\u0105czno\u015bci z internetem.<\/p>\n\n\n\n
\u2013 Je\u017celi u\u017cytkownik w momencie zakupu wyrazi takie \u017c\u0105danie, producent musi bezp\u0142atnie dostarczy\u0107 instrukcj\u0119 w formie papierowej w terminie miesi\u0105ca.<\/p>\n\n\n\n
\u2013 W przypadku maszyn, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 obs\u0142ugiwane przez u\u017cytkownik\u00f3w nieprofesjonalnych, najwa\u017cniejsze informacje dotycz\u0105ce bezpiecze\u0144stwa musz\u0105 by\u0107 zawsze dostarczone w formie papierowej, niezale\u017cnie od dost\u0119pno\u015bci wersji cyfrowej.<\/p>\n\n\n\n
\u2013 Instrukcja musi by\u0107 sporz\u0105dzona w j\u0119zyku \u0142atwo zrozumia\u0142ym dla u\u017cytkownik\u00f3w, okre\u015blonym przez pa\u0144stwo cz\u0142onkowskie.<\/p>\n\n\n\n
Powy\u017csze zmiany wymagaj\u0105 od s\u0142u\u017cb utrzymania ruchu i dzia\u0142\u00f3w BHP<\/a> dostosowania wewn\u0119trznych procedur obiegu dokument\u00f3w. Konieczne mo\u017ce by\u0107 zapewnienie terminali dost\u0119powych w pobli\u017cu maszyn, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0105 pracownikom szybkie zapoznanie si\u0119 z cyfrow\u0105 wersj\u0105 instrukcji obs\u0142ugi.<\/p>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/www.seka.pl\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/shutterstock_7633763081.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\nFot. Shutterstock<\/p>\n\n\n\n
Ochrona przed zagro\u017ceniami w systemach AI i automatyki<\/h2>\n\n\n\n
Nowe ramy prawne k\u0142ad\u0105 silny nacisk na zagro\u017cenia wynikaj\u0105ce z cyfryzacji uk\u0142ad\u00f3w sterowania. U\u017cytkownik maszyny, analizuj\u0105c poziom bezpiecze\u0144stwa swojego parku maszynowego, musi teraz bra\u0107 pod uwag\u0119 nie tylko os\u0142ony mechaniczne, ale r\u00f3wnie\u017c odporno\u015b\u0107 system\u00f3w na ingerencj\u0119 zewn\u0119trzn\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Za\u0142\u0105cznik III w sekcji 1.1.9 wprowadza wymagania dotycz\u0105ce ochrony przed uszkodzeniem. Maszyna musi by\u0107 tak zaprojektowana, aby pod\u0142\u0105czenie do niej innego urz\u0105dzenia (np. przez sie\u0107 zak\u0142adow\u0105 lub zdalny dost\u0119p serwisowy) nie prowadzi\u0142o do sytuacji zagro\u017cenia. Sprz\u0119t i oprogramowanie maj\u0105ce znaczenie dla bezpiecze\u0144stwa musz\u0105 by\u0107 zabezpieczone przed przypadkow\u0105 lub zamierzon\u0105 ingerencj\u0105. Co wi\u0119cej, maszyna musi rejestrowa\u0107 dowody ingerencji w oprogramowanie istotne dla bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n
W przypadku wdra\u017cania maszyn autonomicznych u\u017cytkownik musi zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na wymagania sekcji 3.3.3 za\u0142\u0105cznika III. Takie urz\u0105dzenia musz\u0105 by\u0107 wyposa\u017cone w systemy wykrywania os\u00f3b i przeszk\u00f3d. Nowo\u015bci\u0105 jest r\u00f3wnie\u017c wprowadzenie definicji \u201enadzorcy\u201d oraz \u201efunkcji nadzoru\u201d, kt\u00f3ra pozwala na zdalny monitoring autonomicznej maszyny mobilnej. U\u017cytkownik planuj\u0105cy wdro\u017cenie takich system\u00f3w musi zapewni\u0107, \u017ce nadzorca b\u0119dzie mia\u0142 dost\u0119p do pe\u0142nych informacji o dzia\u0142aniu i bezpiecznym usytuowaniu maszyny w jej obszarze pracy.<\/p>\n\n\n\n
Terminy i przepisy przej\u015bciowe<\/h2>\n\n\n\n
Pe\u0142na \u015bwiadomo\u015b\u0107 termin\u00f3w jest niezb\u0119dna dla prawid\u0142owego planowania inwestycji i modernizacji. Rozporz\u0105dzenie 2023\/1230 wesz\u0142o w \u017cycie w lipcu 2023 r., jednak jego pe\u0142ne stosowanie rozpocznie si\u0119 20 stycznia 2027 r. Do tego czasu podstawowym aktem prawnym pozostaje dyrektywa 2006\/42\/WE.<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Istotn\u0105 informacj\u0105 dla u\u017cytkownik\u00f3w jest to, \u017ce certyfikaty badania typu WE i decyzje o zatwierdzeniu wydane przez jednostki notyfikowane na podstawie starej dyrektywy zachowuj\u0105 swoj\u0105 wa\u017cno\u015b\u0107 do dnia ich wyga\u015bni\u0119cia. Oznacza to, \u017ce maszyny zakupione i oddane do u\u017cytku przed styczniem 2027 r. nie b\u0119d\u0105 wymaga\u0142y ponownej certyfikacji tylko z powodu zmiany przepis\u00f3w, o ile nie zostan\u0105 poddane istotnej modyfikacji po tej dacie. Pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie nie mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c utrudnia\u0107 udost\u0119pniania na rynku produkt\u00f3w, kt\u00f3re wprowadzono do obrotu zgodnie z dyrektyw\u0105 przed terminem rozpocz\u0119cia stosowania rozporz\u0105dzenia.<\/p>\n\n\n\n
- Kiedy dochodzi do zmiany statusu u\u017cytkownika na producenta?<\/strong><\/li>\n\n\n\n